Offcanvas Info

Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

KURSY | TELEFONY | TORTY | ELEKTRO | FINANSE | MODA | KOMÓRKI | AGD | WAKACJE | UBRANIA | BEZPIECZEŃSTWO
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Przytoczę tu choćby ostatnie wydarzenia podczas Juwenaliów w Łodzi. Można zadać pytanie, skąd u tak młodych osób takie zachowania? Czy są jakieś skuteczne sposoby, aby i przeciwdziałać? Warto się zatem zastanowić, czym jest agresja i co ją wywołuje. Wywodzi się od łacińskiego słowa aggressio - oznaczającego napad, napaść, atak. Oznacza to również drapieżność, gwałtowność i bezwzględność podjętych działań. "W oparciu o istniejące teorie i definicje można przypuszczać, że agresja jest naturalnym, fizycznym wyładowaniem nagromadzonych negatywnych bodźców, napięć emocjonalnych. Agresja może być skierowana przeciwko komuś lub czemuś, ukierunkowana na zewnątrz lub przeciw sobie samemu. Psychologowie z Yale sformułowali tezę, iż "każda frustracja zawsze prowadzi do wystąpienia jednej z form agresji". Agresywne zachowania uznawane są powszednie, jako społecznie szkodliwe i niebezpieczne. Koncentrujemy się na efektach działań nie zaś na przyczynach." Zachowania agresywne można podzielić biorąc pod uwagę formę ich występowania. Uwzględniając to kryterium wyróżnia się agresję fizyczną i słowną oraz agresję czynną i bierną. "Agresją fizyczną - określa się jako atak na inną osobę, w którym atakujący posługuje się określonymi częściami ciała lub narzędziami, zadając ból lub wyrządzając szkody osobiste będącej przedmiotem agresji.." Agresja słowna natomiast polega na posłużeniu się bodźcami werbalnymi szkodliwymi dla atakowanej osoby, wywołującymi u niej strach, poczucie krzywdy lub odrzucenie uczuciowe. Inaczej określa się ją jako agresję werbalną. Może być skierowana lub niekierowana. "Agresję czynną stanowią działania szkodliwe dla osób lub przedmiotów, na które je się kieruje, natomiast agresja bierna to powstrzymywanie się od określonego działania, powodujące szkodliwe konsekwencje dla osoby będącej przedmiotem agresji. " Agresja może być wyuczonym sposobem osiągania celów. Mówimy wtedy o agresji instrumentalnej. Jej celem nie jest spowodowanie cierpienia ofiary, ale cierpienie służy jako narzędzie realizacji jakiejś potrzeby na przykład u dzieci chęć zdobycia aprobaty kolegów, a sposobem jej osiągnięcia bicie, kopanie, atakowanie przypadkowej ofiary. Formą odpowiedzi na jakiś negatywny stan organizmu jest agresja impulsywna. "Agresja impulsywna ma na ogół u swoich podstaw emocje złości, gniewu, irytacji, dlatego często określa się ja jako gniewną." Bezpośrednim celem agresji impulsywnej jest redukcja. Jej efektem końcowym i wystarczającym jest np. uderzenie partnera. Szczególnie niebezpieczna społecznie jest agresja spontaniczna. Pojawia się ona bez prowokacji. Nie jest reakcją na zdarzenia wywołujące gniew, nie jest także wyuczonym narzędziem realizacji podjętych działań. Jedynym celem jest wykonanie ataku agresywnego, w każdej postaci, w tym także np. niszczenie w sensie fizycznym czy społecznym. Z uwagi na przedmiot agresji można rozróżnić agresję bezpośrednią, która polega na jawnym ataku skierowanym na przedmiot będący powodem frustracji i możliwym tylko w jego obecności oraz agresję przemieszczoną - czyli atak skierowany na "obiekty zastępcze", czyli na osoby lub rzeczy nie będące właściwym przedmiotem zachowań agresywnych. U dzieci spotykamy również agresję patologiczną (tłumaczoną zmianami mózgu) oraz agresję symboliczną (przyczyną jest osoba dorosła np. nauczyciel i jego zachowanie w stosunku do dziecka). Chciałbym teraz przedstawić teorie psychologiczne dotyczące agresji oparte na artykule Ph. Zimbardo "Psychologia i życie" Mają one bowiem wyjaśnić agresywne zachowanie. 1. Agresja jako tendencja wrodzona. Hobbes twierdził, że ludzie są z natury samolubni, brutalni i okrutni. Tezę swoją poparł krótką sentencją "człowiek człowiekowi wilkiem". Czy ludzie rzeczywiście są istotami agresywnymi? Problem ten szerzej rozwinął Zygmunt Freud, który twierdził, że od momentu narodzin człowiek posiada dwa przeciwstawne instynkty: instynkt życia (Eros), który powoduje, że jednostka rozwija się i utrzymuje przy życiu oraz instynkt śmierci (Tanatos), który działa w kierunku samozniszczenia danej jednostki. Według niego instynkt śmierci często zostaje skierowany na zewnątrz, przeciw otaczającemu światu, agresji wobec innych. Energia służąca temu instynktowi jest nieustannie kumulowana w organizmie, jeśli nie będzie ona w małych dawkach wyładowywana, może się ona w końcu rozładować w skrajnej i nieakceptowanej postaci. "Wydaje się zatem, że osobą wysoce agresywną, jest zwykle: a) ktoś, kto generuje wiele agresywnej energii oraz b) ktoś, kto jest niezdolny do rozładowania tej energii we właściwy sposób i w małych dawkach." Teoria ta poparta jest wieloma badaniami. Pojawia się tutaj grecki termin "Katharsis" co oznacza "oczyszczenie", w której emocje są wyrażane z pełną intensywnością za pomocą płaczu, słów lub też innych środków symbolicznych. Krytyka tej teorii spowodowała wycofanie się Freuda z posługiwania się pojęciem instynktu śmierci. Pojawia się nowe pojęcie "instynkt agresji". Etolog Konrad Lorenz agresję sprowadza do spontanicznej wrodzonej gotowości do walki, która jest niezbędną do przetrwania organizmu. Według niego istoty ludzkie utraciły sposoby hamowania agresji, zachowując jednocześnie instynkt agresji, dlatego stały się zabójcami. Do przyczyn agresji zalicza się również jej fizjologiczne podłoże. Przeprowadzono wiele badań i doświadczeń, na potwierdzenie, że niektóre typy agresywnego zachowania ludzi wiążą się z zaburzeniami funkcjonowania podwzgórza i mózgu (np. guz). Badano również odpowiedzialność genów i została ta przyczyna potwierdzona. 2. Agresja jako popęd nabyty Według grupy psychologów z Yole University agresja jest popędem nabytym, będącym reakcją na frustracje. "Frustrację określa się jako stan, który występuje wtedy, gdy pewna aktywność ukierunkowana na cel zostaje zablokowana, przy czym intensywność frustracji jest funkcją trzech czynników: a) siły motywacji do tej czynności b) stopnia jej zakłócenia c) liczby zakłóconych uprzednio sekwencji aktywności ukierunkowanej na cel. Im większa frustracja, tym silniejsza wynikająca z niej agresywna reakcja." Wkrótce okazało się, że nie każdy akt agresji jest poprzedzony przez frustrację i że nie każda frustracja prowadzi do agresji. Tutaj należy również zająć się problemem "przemieszczenia agresji". Przykładem może być mężczyzna, który zmyślony przez swojego szefa idzie do domu i tam krzyczy na żonę, daje klapsa dziecku i kopie psa. Zgodnie z tą teorią, im mniej podobny jest ów obiekt do źródła frustracji, tym słabsza jest przemieszczona agresja i mniej pełny jest jej kataraktyczny efekt. Stosunkowo niedawno teorię frustracji poddano rewizji, kładąc nacisk na doniosłe znaczenie zarówno czynników wewnętrznych jak i zewnętrznych. Według Berkowitza (1965), prawdopodobieństwo, że ludzie dopuszczają się agresji zależy od ich wewnętrznej gotowości do agresji oraz sygnałów zewnętrznych, które wzbudzają ich agresję i dostarczają jej obiektu. Osoba nawykowo agresywna wykazuje dużą "gotowość" do przejawiania agresji i potrzebuje do tego jedynie niewinnej prowokacji zewnętrznej, lecz nawet jednostka łagodnych obyczajów może stać się agresywna, jeśli podlega silnej i powtarzającej się frustracji oraz jest przedmiotem drastycznych prowokacji. Są to tzw. Bodźce wyzwalające czyli nie lubiane obiekty lub obiekty już skojarzone z agresją. 3. Agresja jako zachowanie wyuczone społecznie Teoria uczenia się społecznego - rodzaj zachowania, który jest rezultatem norm, nagród, kar oraz modeli, z którymi zetknęła się dana jednostka. Według tej teorii agresja może być wynikiem: a) awersyjnych (przykrych) doświadczeń i lub b) przewidywanych korzyści, czyli podniet. Wszelkiego rodzaju awersyjne doświadczenia ( nie tylko frustracja) wytwarzają ogólny stan pobudzenia emocjonalnego. Pobudzenie to może następnie prowadzić do pewnej liczby różnych zachowań, zależnie od tego, jak dana jednostka nauczyła się radzić sobie ze stresem. Niektórzy w stanie wzburzenia zachowują się agresywnie, inni wycofują się, jeszcze inni zwracają się o pomoc itd. Jednym z podstawowych sposobów, za pomocą których ludzie uczą się nowych zachowań, polega na obserwowaniu innych ludzi. Mowa tutaj o tak zwanych modelach agresji. Bandura i jego współpracownicy jako pierwsi przeprowadzili badania, które wykazały, że agresywne zachowania (modele) są zdolne wywoływać agresywne zachowanie u dzieci. Są one, a szczególnie dzieci pobudzone emocjonalnie, bardziej skłonne do naśladowania zachowania modelu, niezależnie od tego, czy model demonstruje zachowanie agresywne czy nie. Rodzice mogą być idealnymi nauczycielami agresji, mówiąc i ucząc dzieci takich zachowań przez na przykład mówienie synkowi "bądź mężczyzną" itd. czy karząc fizycznie za agresję, ponieważ modelują i kształtują te właśnie zachowania, które starają się wyeliminować. Dochodzimy tutaj do bardzo ważnego problemu, jakim są środki masowego przekazu. Jak wspomniałem wcześniej, bardzo często telewizja oskarżana jest o wywoływanie agresji. Programy z "akcją" i "przygodami" przyciągają większą liczbę widzów co dalej wiąże się z zyskami reklamowymi dla TV. Wpływ telewizji na widza jest od dawna nerwowo omawianym problemem i wzbudza wiele kontrowersji. Istnieją dwie teorie : pierwsza z nich, związana jest z pojęciem instynktu i popędu. Według tej teorii oglądanie takich programów rozładowuje energię agresji. Drugi pogląd związany jest z teorią uczenia się społecznego, a jego przedstawiciele argumentują, że programy telewizyjne ( i inne środki masowego przekazu) dostarczają wzorów aktów przemocy oraz sankcjonują je i w ten sposób przyczyniają się w poważnym stopniu do upowszechniania antyspołecznego zachowania. Wyniki badań empirycznych potwierdzają to drugie stanowisko. Opisane przeze mnie teorie agresji koncentrują się na agresywnych skłonnościach istniejących w danej jednostce. Jednakże agresja występuje zazwyczaj w kontekście społecznym, w sytuacjach, w których wchodzą w grę inni ludzie. Jednym z najbardziej podstawowych i ważnych relacji społecznych jest stosunek istniejący między rodzicami a dzieckiem. Stosunek ten nie zawsze jest normalny, ponieważ rodzice nie dbają o swoje dzieci. Coraz częściej jednak słyszy się o bardzo groźnym w skutkach zachowaniach. Powodów takich zachowań jest wiele. Najczęściej występuje to w tak zwanych rodzinach patologicznych, chociaż nie tylko. Aby zapobiegać takim zachowaniom, trzeba działać na wielu poziomach : wydawać stosowne ustawy, realizować odpowiednie programy itd. W przypadku agresji interpersonalnej rzadko zdarza się, aby jedna osoba była zupełnie winna, druga zaś całkowicie niewinna. Często posługuje się tutaj przykładem interakcji między funkcjonariuszem policji a osobami aresztowanymi. Dochodzi tutaj do dwuetapowego procesu. Pierwszym jest działanie jednej z osób, które osoba druga uważa za prowokację. Drugim etapem jest eskalacja i konfrontacja.Każda z osób reaguje nie tylko na to, co czyni drugi człowiek, lecz także na spostrzegane przez siebie intencje tego czynu, stopniowo podnosząc poziom agresywności. Eskalacja ta kończy się gwałtowną konfrontacją. Przemoc zbiorowa i zinstytucjonalizowana Przybierała ona różnorodne formy. Przyjmuje się, że istnieją pewne formy przemocy, które tradycyjnie uważa się za legalne, takie jak stosowanie przemocy przez państwo czy przez policję w celu utrzymywania porządku i zapobiegania przestępczości. Społeczność akceptuje autorytet tych instytucji. Tłumienie protestów, demonstracji również może być uznane za przemoc konieczną i usprawiedliwioną. Jak widać, problem agresji jest wszechobecny. Niestety na co dzień spotykamy się z nią stale. Należy się zastanowić, czy istnieją skuteczne sposoby jej przeciwdziałania. Jak opisałem wyżej, agresja ma swoje podłoże fizjologiczne, może również być to tendencja wrodzona i niestety takim przyczynom agresji bardzo trudno jest przeciwdziałać. Moim zdaniem najbardziej szkodliwą formą agresji jest ta wyuczona społecznie. Powinniśmy zdać sobie sprawę, jak ogromny wpływ na nasze zachowanie ma otoczenie, w którym przebywamy. Już od najmłodszych lat jesteśmy narażeni na modele agresywnych zachowań, które nieświadomie naśladujemy. Teza ta udowodniona jest wieloma badaniami i niestety potwierdzają one, że agresywne modele są zdolne wywołać agresywne zachowanie u dzieci. Wydawać by się mogło, że najłatwiejszym sposobem zapobiegania tego typu zachowań jest ograniczenie już od najmłodszych lat wszelkich modeli agresji. Rola ta nie ogranicza się jedynie do rodziców, ale w grę wchodzi tutaj szkoła i nauczyciele. Według mnie, duża odpowiedzialność jest pokładana właśnie w wychowaniu w szkole. To nauczyciele powinni kształtować pozytywne wzorce zachowania. Poprzez odpowiednie programy pedagogiczne powinny być u dzieci wyuczone pozytywne reakcje. Oczywiście cały obowiązek nie powinien spoczywać tylko na nauczycielach. Wydaje mi się, że jeszcze ważniejszą rolę odgrywa dom rodzinny. To rodzice są w pełni odpowiedzialni za kształtowanie osobowości dziecka. Należy się tutaj zastanowić, jakie działania powinno się podjąć. Czy wystarczy ochrona dziecka przed przemocą obecną w mediach i nie tylko? Czy zakaz oglądania filmów akcji jest jednym ze sposobów? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na te pytania. Uważam jednak, że za wychowanie i kształtowanie osobowości dziecka odpowiedzialni są nie tylko rodzice jak i szkoła, ale i całe społeczeństwo. To jakimi jesteśmy i jak się zachowujemy to świadectwo naszego pokolenia. Niestety okazuje się tak, że "łakomym kąskiem" dla dzieci są nasze negatywne zachowania.