Offcanvas Info

Assign modules on offcanvas module position to make them visible in the sidebar.

KURSY | TELEFONY | TORTY | ELEKTRO | FINANSE | MODA | KOMÓRKI | AGD | WAKACJE | UBRANIA | BEZPIECZEŃSTWO
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
Wiemy z doświadczenia, że upuszczona szklanka spadnie na podłogę i prawdopodobnie się stłucze. Podrzucony do góry kamień także po pewnym czasie spadnie. Nie trzeba być fizykiem, by mieć tego świadomość. Większość z nas nie zastanawia się nad zasadami grawitacji, a mimo to intuicyjnie wiemy jak ?zachowa się? dany przedmiot. Psychologowie nazywają to fizyką intuicyjną. Oczywiście, by dokonać wielkich odkryć z zakresu fizyki, trzeba było zakwestionować to, co podpowiadała fizyka intuicyjna. W przeciwnym wypadku nadal uważalibyśmy, że Ziemia jest płaska a Słońce kręci się wokół niej. Dzięki nauce wiemy, iż jest inaczej, ale w życiu i mowie potocznej nadal odwołujemy się do fizyki intuicyjnej: ?Słońce wschodzi?, ?Słońce zaszło? - te stwierdzenia sugerują ruch Słońca a nie Ziemi. Trzeba dopiero odwołać się do zdobytej w szkole wiedzy, by uzmysłowić sobie, że jest inaczej. Jak widać, niektóre układy skojarzeniowe naszego mózgu mogą podawać sprzeczne informacje. Często te sprzeczności, właściwie wykorzystane, mogą stać się źródłem kreatywnego myślenia. Oto inny istotny przykład. Prosty ciąg znaków ŻABA zostaje dzięki zdolności czytania zdekodowany i kojarzymy go z żywym organizmem, który skacze wokół stawów i na bagnach. Jednak Francuzowi może kojarzyć się też inaczej. Będzie przywodził na myśl smaczne potrawy, jakie można z owej żaby przyrządzić. Dla większości Polaków takie kulinarne skojarzenie będzie raczej nieprzyjemne. Uwarunkowania kulturowe tworzą specyficzne dla danej grupy ludzi skojarzenia. Nie zapominajmy również, że w językach dzikich plemion takie słowo jak ŻABA nie istnieje. Jest zbyt abstrakcyjne. Za to bez problemu potrafią rozróżnić kilkanaście lub kilkadziesiąt gatunków żab żyjących w ich otoczeniu. Abstrakcyjne systemy skojarzeniowe są właściwe dla ludzi żyjących w krajach cywilizowanych. Im wyższy poziom wykształcenia i inteligencji, tym więcej operatorów abstrakcyjnych, z których wychodzą szerokie gałęzie skojarzeń. Jednym z ważniejszych fundamentów naszych systemów skojarzeniowych jest kultura, w której wzrastaliśmy. Często błędnie przypisujemy pewne intencje ludziom z innych kręgów kulturowych. Natomiast jeśli człowiek pozna więcej niż jedną kulturę i stara się zrozumieć bez uprzedzeń inne systemy wartości oraz wzorce życia, jego systemy skojarzeniowe ulegają rozszerzeniu. Zupełnie inaczej postrzegamy przedmioty a inaczej osoby. Obserwując kogoś zastanawiamy się, co zrobi lub jak się zachowa. Staramy się mimowolnie wczuć w jego myśli i uczucia. Badania wykazały również, że gdy obserwujemy drugą osobę wykonującą jakiś gest, automatycznie wyobrażamy sobie, iż sami robimy dokładnie to samo. Uruchamiają się wówczas te obszary mózgu, które są odpowiedzialne za dany ruch. Widać to dobrze, gdy oglądamy z zaangażowaniem zawody sportowe lub film sensacyjny. Podświadomie napinamy wówczas mięśnie jakbyśmy sami musieli dokonać tego, co robi zawodnik lub bohater filmu. Im jakaś osoba jest nam bliższa tym bardziej sami odczuwamy ból, który jej dolega. Nawet w stosunku do obcych jesteśmy zdolni do silnej empatii. Zachowanie człowieka w chorobie kojarzymy z własnymi dolegliwościami, które kiedyś nam dokuczały. Jeszcze inaczej reaguje nasz mózg na coś co uznamy za przydatne narzędzie. To czy coś nadaje się na narzędzie również opiera się na skojarzeniach. Im bardziej kreatywna osoba tym więcej takich skojarzeń. Może ona powiązać pojęcie NARZĘDZIE z wieloma przedmiotami, które komuś innemu nie przyszłyby do głowy. Jednak podstawą tego systemu zawsze pozostaje zdobyta wcześniej wiedza i doświadczenie. Czasem jednak dokonujemy mimowolnej antropomorfizacji przedmiotów nieożywionych. Jeśli na przykład pójdziemy z dzieckiem na przedstawienie teatrzyku kukiełkowego, to kukiełki będą odbierane jak żywe osoby, które myślą i odczuwają. Podobnie odbiera się bajki nadawane w telewizji. Szmaciana lalka lub zbiór kresek nabierają dla nas cech osoby. Bynajmniej nie dzieje się tak tylko w umysłowości dziecka. Dorosły mimowolnie ulega tej samej iluzji. Nie przeszkadza mu w tym fakt, że wie jak się rzeczy mają naprawdę. Możemy odczuwać empatię w stosunku do animowanej postaci z bajki lub bohaterów filmu, choć wiemy, że opowiadana historia jest zmyślona. System skojarzeń działa szybciej i sprawniej niż myślenie analityczne. Zwykle w ramach poszukiwania rozrywki zrzekamy się, na czas jej trwania, ścisłego racjonalizmu i pozwalamy porwać się rzece skojarzeń. Także nasza wyobraźnia i kreatywność jest oparta na systemach skojarzeń. Generalnie człowiekowi bardzo trudno jest wymyślić coś całkowicie nowego. Pozostaje kwestią dyskusyjną, czy jest to w ogóle możliwe. Nowe pomysły bazują zwykle na połączeniu dwóch lub więcej starych rozwiązań. Wystarczy przyjrzeć się dowolnej mitologii i fantastycznym stworom, jakie w niej występują. Pegaz to koń, któremu ludzka wyobraźnia ?przypięła? skrzydła. Większość takich stworów to połączenie człowieka z jakimś znanym zwierzęciem lub kilku zwierząt. Przedstawione przykłady miały zilustrować złożoność układów skojarzeniowych oraz sposoby korzystania z nich. W rzeczywistości jest to tylko kropla w morzu bogactwa powiązań pojęć i przypisywanych im właściwości. Teraz możemy już przystąpić do ukazania etapów treningu indywidualnego. Jego celem będzie wykształcenie zdolności lepszego korzystania z systemów skojarzeniowych i umiejętności ich czasowego omijania w celu uzyskania ponadprzeciętnej kreatywności indywidualnej, a w dalszej perspektywie także grupowej. Źródła: S. P. MORREALE, B. H. SPITZBERG, J. K. BARGE, Komunikacja między ludźmi: motywacja, wiedza i umiejętności, tłum. P. Izdebski, A. Jaworska, D. Kobylińska, PWN Warszawa 2007. D. J. SKAL, Burza mózgów, tłum. K. Skłamalski, ?Expres-Books? Bydgoszcz 1991.